KDV dahil ve KDV hariç fiyat hesaplama: formüller ve kuruşuna kadar örnekler

KDV dahil ve KDV hariç fiyat nasıl hesaplanır?

KDV hariç fiyattan KDV dahil fiyata geçmek için hariç fiyatı (1 + oran) ile çarparsınız; KDV dahil fiyattan hariç fiyatı bulmak için ise dahil fiyatı (1 + oran) değerine bölersiniz. KDV tutarı, iki fiyat arasındaki farktır. Örneğin %20 oranında 1.000 TL hariç fiyatın dahil karşılığı 1.200 TL, 1.200 TL dahil fiyatın hariç karşılığı 1.000 TL’dir.

Formülleri kısaca şöyle yazabiliriz. Dahil fiyat = Hariç fiyat × (1 + oran). Hariç fiyat = Dahil fiyat ÷ (1 + oran). KDV tutarı = Hariç fiyat × oran ya da Dahil fiyat − Hariç fiyat. Oran burada yüzde değil ondalık olarak kullanılır: %20 için 0,20, %10 için 0,10, %1 için 0,01.

Bu yazıdaki tutarlar hesaplama yöntemini göstermek için seçilmiş örneklerdir. Bir ürün veya hizmete hangi KDV oranının uygulanacağı konusunda bilgi vermiyoruz; bunu muhasebecinizle belirlemeniz gerekir.

KDV hariç fiyattan dahil fiyata: üç örnek

%20 oranında örnek: KDV hariç fiyat 1.000 TL olsun. KDV tutarı 1.000 × 0,20 = 200 TL, dahil fiyat 1.000 × 1,20 = 1.200 TL’dir. İki yoldan da aynı sonuca ulaşırsınız: 1.000 + 200 = 1.200 TL.

%10 oranında örnek: KDV hariç fiyat 2.500 TL ise KDV tutarı 2.500 × 0,10 = 250 TL, dahil fiyat 2.500 × 1,10 = 2.750 TL olur.

%1 oranında örnek: KDV hariç fiyat 250 TL ise KDV tutarı 250 × 0,01 = 2,50 TL, dahil fiyat 252,50 TL’dir. Düşük oranlarda KDV tutarı küçük olduğu için kuruş hanelerini dikkatle yazmak gerekir.

Miktar varsa önce satır tutarını bulun, sonra KDV’yi hesaplayın. Örnek: birim fiyatı KDV hariç 45,50 TL olan bir üründen 3 adet satıldığında net tutar 3 × 45,50 = 136,50 TL, %20 KDV 136,50 × 0,20 = 27,30 TL ve satır toplamı 163,80 TL’dir.

KDV dahil fiyattan hariç fiyatı bulmak

Tersine hesapta bölme işlemi kullanılır. %20 oranında 1.200 TL dahil fiyatın hariç karşılığı 1.200 ÷ 1,20 = 1.000 TL, KDV tutarı da 1.200 − 1.000 = 200 TL’dir.

Sonuç her zaman tam çıkmaz ve kuruşa yuvarlama gerekir. %10 oranında 500 TL dahil fiyat için 500 ÷ 1,10 = 454,5454… olur. Kuruşa yuvarlanmış hariç fiyat 454,55 TL, KDV tutarı ise 500,00 − 454,55 = 45,45 TL’dir. Sağlamasını yaparsanız 454,55 + 45,45 = 500,00 TL eder.

%20 oranında 100 TL dahil fiyat için 100 ÷ 1,20 = 83,333… sonucu 83,33 TL’ye yuvarlanır; KDV 100,00 − 83,33 = 16,67 TL olur. %1 oranında 1.010 TL dahil fiyatın hariç karşılığı 1.010 ÷ 1,01 = 1.000 TL, KDV’si 10 TL’dir.

KDV tutarını doğrudan dahil fiyattan bulmak isterseniz şu formülü de kullanabilirsiniz: KDV tutarı = Dahil fiyat × oran ÷ (1 + oran). Örneğin 500 × 0,10 ÷ 1,10 = 45,4545… yani 45,45 TL. Sonuç, yukarıdaki çıkarma yöntemiyle aynıdır.

En sık yapılan hata: dahil fiyattan oranı çıkarmak

Pratikte çok yapılan bir hata, KDV dahil fiyattan doğrudan oran kadar indirim yapmaktır. 1.200 TL dahil fiyattan %20 düşülürse 1.200 × 0,80 = 960 TL bulunur; oysa doğru hariç fiyat 1.000 TL’dir. Aradaki 40 TL’lik fark, KDV’nin dahil fiyat üzerinden değil hariç fiyat üzerinden hesaplanmasından kaynaklanır.

Aynı hata %10 oranında da sonucu bozar: 500 TL dahil fiyattan %10 çıkarıldığında 450 TL bulunur, doğru hariç fiyat ise 454,55 TL’dir. Bu yüzden dahil fiyattan hariç fiyata giderken her zaman (1 + oran) ile bölün. Hesabınızı kontrol etmenin kolay yolu, bulduğunuz hariç fiyatı (1 + oran) ile çarpıp başlangıçtaki dahil fiyata ulaşıp ulaşmadığınıza bakmaktır.

Kuruş yuvarlaması: fatura toplamı neden farklı çıkabilir?

Bir belgede birden fazla kalem olduğunda KDV her satır için ayrı hesaplanıp kuruşa yuvarlanabilir ya da tüm belge toplamı üzerinden tek seferde hesaplanabilir. İki yöntem çoğu zaman aynı sonucu verir, ama bazen bir iki kuruş fark oluşur. Bu fark bir hata değil, yuvarlamanın doğal sonucudur.

Örnek: her biri KDV dahil 100 TL olan üç kalem, %20 oranında. Satır bazında her kalemin hariç tutarı 83,33 TL, KDV’si 16,67 TL’dir. Üç satırın toplamı hariç 249,99 TL, KDV 50,01 TL ve genel toplam 300,00 TL olur. Aynı hesabı belge toplamı üzerinden yaparsanız 300 ÷ 1,20 = 250,00 TL hariç ve 50,00 TL KDV bulursunuz. Genel toplam aynı kalır, ancak hariç tutar ile KDV arasında 1 kuruşluk dağılım farkı oluşur.

Hariç fiyatla çalışırken de benzer durum görülür. Net tutarı 10,03 TL olan üç kalemde her satırın KDV’si 10,03 × 0,20 = 2,006 yani 2,01 TL’dir; üç satırın KDV toplamı 6,03 TL eder. Toplam üzerinden hesaplandığında 30,09 × 0,20 = 6,018 yani 6,02 TL bulunur. Karşı tarafın belgesiyle kuruş farkı çıkıyorsa önce iki tarafın hangi yöntemi kullandığına bakın.

Hesapİz’de KDV dahil veya hariç fiyat girmek

Hesapİz’de gelir veya gider belgesine “Kalem ekle” ile satır eklerken fiyatı iki şekilde girebilirsiniz: “KDV hariç birim fiyat” veya “Kalemin KDV dahil toplamı”. İlk seçenekte net tutar miktar × birim fiyat olarak bulunur, KDV bu tutar üzerinden hesaplanıp kuruşa yuvarlanır ve ikisi toplanır. İkinci seçenekte girdiğiniz satır toplamı esas alınır; net tutar toplam ÷ (1 + oran) olarak kuruşa yuvarlanır ve KDV, toplamdan net tutar çıkarılarak bulunur. İkinci seçenekte birim fiyat değil, kalemin tamamının KDV dahil tutarı yazılır.

KDV her kalem için ayrı hesaplanır ve belge toplamları satırların toplamıdır; yukarıda anlatılan kuruş farkları bu yüzden belge düzeyinde görülebilir. KDV oranı olarak %0, %1, %10 ve %20 seçilebilir. Ürün kartında da fiyatın nasıl tutulacağını “KDV hariç birim fiyatı kullan” veya “KDV dahil birim fiyatı kullan” seçenekleriyle belirleyebilirsiniz.

Kayıtlı belgelerdeki satış ve alış KDV’leri, Raporlar altındaki KDV Kontrolü ekranında aylık bir ön hesap olarak toplanır. Bu ekran beyanname yerine geçmez. Hangi ürün veya hizmete hangi oranın uygulanacağını, istisna ve tevkifat gibi özel durumları mutlaka muhasebecinizle doğrulayın.

Sık sorulan sorular